Өөрсдийгөө ч хэн гэдгийг сайн мэдэхгүй таваргаж, үндэс угсаа мартаж, үндэстний үзлээ умартаж явсан хөх Монголчууд бид нэг үеээ бодвол одоо харьцангуй Монголоо гэх үзэл сэргэж энд тэнд элдэв дуу өнгөөр Монголынхоо тухай, Монгол улсаа хэрхэн мандуулах тухай ярьцгааж байна. Харийнханыг дагаад хөл алдаад байсан улс төрчид хүртэл үндэсний үзэл ярьсан явж байх нь соньхон.Үнэхээр цус, зүс байгаад Монголоо гээд явж байвал болж байнаа.Гэтэл сармис ханхалуулаад, хужаа царайлчихаад Хөх Монголыг өөрчилж шинэ Монгол үндэстэн байгуулах хүсэлтэй Мэндсайхан мэтийн хүмүүс олон байна.Өвгөд дээдсийн үлдээсэн өвийг газар нутгийг юу ч бодохгүй харийнханд өмчлүүлж үрэн таран хийж үндэс угсааг маань доромжилж Монгол гэж тэгэж яривал байхгүй байсан юм гэж донгосож явах Баабар мэтийн хүмүүс , түүний тойрон хүрээлэгч Монголын эрлийз гэгдэх хүмүүс өөрсдийн өчүүхэн эрх ашиг, нүүрээ арьсаа авч гарах гэж Монголыг минь доромжилж интернэтээр зохион байгуулалттай дайрч давшилж байгаа нь даанч тэвчимгүй. Тэд Монголоо гэж тэмцэж хүн бүхнийг бузар үгээрээ доромжилж, гуйлагчин түүлэгчин, хахуулд идэгдэж хүний гар хөл болсон хүмүүс гэж нийгэмд итгүүлэхийг улайран хүсэж байна.Яагаад? Яагаад вэ гэвэл тэднийг урвагчид, урвагчидын үр сад, урвахаар санаархаж байгааг илчилээд батлаад г байгаа учраас тэр. Тэд Монголчуудыг яг өөрсөдтэйгөө адилхан эрлийз цустай болгож шинэ эрлийзүүдийн Монголонцорыг байгуулахыг хүснэ.Тэд Монгол цустай байсанч Монголчуудыг харийн шашинд сөгдүүлж, боол сэтгэлгээтэй бохир бодолтой эрлийз үзэл санаатай бодолтой болгохыг хүснэ. Америк, Ардчилал хүний эрхээр халхавч хийсэн улс үндэстнээс урвагчдыг илрүүлж цээрлүүлэх цаг нэгэнт болсон шүү! Тэдний хийж байгаа бүхэн үнэхээр Гутармаар жигшмээр...!!!

Тэгвэл энэ бүхэнтэй тэмцэж өөрийнхөө уран бүтээл болгондоо эх орон, итгэл сэтгэл, Монгол үндэстэн угсаатан гэж дуулж явсан МУГЖ С.Жавхлан Монголоо гэх сэтгэлээр маш сайхан үзүүштэй нэвтрүүлэгт оролцжээ.
.

Хэдийгээр шашин шүтэх эрх чухал ч ядарсан Монголчуудын маань итгэл сэтгэлээр тоглож Монголчуудыг мунхруулж харийн шашиныг улайран Монголд дэлгэрүүлж байгаа энэ гадаадуудыг жигшин зэвүүцэж энэхүү бичлэгийг орууллаа. Үнэхээр оюунлаг зүйл хийгээд тэр нь Монгол хүний амьдралд сайнаар хүрээд сайн сайхан болж байвал бас яахав гэхсэн. Өвчтэй, ядарсан хүмүүсийн хоол, эмний мөнгийг луйвардаж Монгол хүмүүстэй хамтран эмгэнэлт, уран зөгнөлт жүжиг тоглож энэ мэт хувхай Солонгосуудад хариуцлага хүлээлгэж, эх орноосоо үлдэн хөөж, эд нартай хамтраж байгаа Монголчуудад хариуцлага хүлээлгэх цаг нь болсон.Монголчууд бид арай ийм зүйлд итгэх тэнэг үндэстэн биш шүү дээ!

Арай ч дээ.Хэлэх ч үг олдохгүй байна.Бичлэг үзнэ үү! Яасан хулхидаж дуусдаггүй улс төрчид вэ? Яасан ч хулхидуулж дуусдаггүй ард түмэн бэ? Нэгийг бодох цаг болсон юм биш үү Монголчуудаа!!!

Харийн гүрэнд эх орныхоо нэрийг мандуулан цуурай­туулж, "Чингисийн Мон­голын тулаанч” хэмээн цоллуулж яваа нэгэн боксчин бий. Энэ бол мэргэжлийн боксын дэлхийн хоёр холбооны аварга, Монгол Улсын гавьяат тамирчин Ч.Цэвээнпүрэв юм. Түүнтэй уулзан хэдэн хором ярилцлаа.

-Сайн явж ирэв үү. Хэзээ ирэв. Таны хөлний бэртэл гайгүй юу?

-Сайн явж ирлээ. Наадмын дараа Монголдоо ирээд амарч байна. Хөлний бэртэл гайгүй байгаа. Удахгүй төмрөө авахуулна. Сая тулааны үеэр хөлний бэртлээсээ эмээж л байлаа шүү.

-Англид хийсэн ээлжит тулаандаа ялалт байгуулсанд чинь баяр хүргэе.

-Баярлалаа. Өнгөрсөн сарын 4-нд тулаан хийсэн. Энэ ту­лаанд цагаас нь өмнө, өрсөлдөгчөө гуравдугаар үед хүчтэй цохилтоор буулган авлаа. Надтай тулаан хийсэн боксчин шинэ залуу хүчтэй тамирчин байсан. Түүнд Чингисийн Монгол хүний нударганы амт ямар байдгийг мэдрүүлж, буулгаж авсандаа баяртай байна.

-Та ер нь их үндэсний үзэлтэй хүн юм уу даа. Чингисийн Монгол хүний нударга гэхээр сүртэй сонсогдож байна шүү?

-Хүний нутагт амьдарч байгаа монголчуудад зовлон их шүү дээ. Эх орон, гэр бүл, аав, ээжээ санана. Гадаад хүмүүс биднийг бараг нохой, гахайнаас дорд үзнэ. Өөрсдийгөө язгууртан гаралтай, цагаан арьстан хамгийн дээд зэрэглэлийн хүмүүс гэж ярих дуртай. Ази төрхтэй хүн байвал "China” гэж нэг нүдээр үзэхгүй. Тэдний өөдөөс мянган удаа "би монгол” гэж хашгираад ч нэмэргүй. Хятадын "Монгол, эсвэл Оросын Монгол” гэж ойлгодог юм шиг байгаа юм. Тийм болохоор "Чингисийн Монгол” гэхээр өөрөөр ханддаг. Ингэж хэлэхэд сэтгэлд бахархалтай, бардам санагддаг. Чингис хаан маань дэлхийг захирч, Монгол хэмээх нэрийг ертөнцөд таниулж чадсанд нь баярладаг. Бид өнөөдөр эх орон, эх түүхээрээ, эцэг, өвгөдөөрөө бахархахгүй юм бол юугаараа бахархах юм бэ. Үндэсний үзэл өнөөгийн залууст дутмаг байгаа учраас эх орноо хайрлаж чадахгүй байна. Гэхдээ үндэсний үзэл, үндсэрхэг үзэл хоёрыг ялган салгаж ойлгох нь чухал.

З.Бат-Отгон: “Супер нэгдлийн онол” хvлээн зөвшөөрөгдвөл Монгол тэргvvлэх гvрэн болно


“Хас гурвалжин” хэмээх төрийн бус байгууллагын гишvvн З.Бат-Отгонтой ярилцав. Тэрбээр орчлон ертөнцийн талаар өөрийн vзэл бодлыг ийн хvvрнэж байн

-Та бvхний судлаад, яриад байгаа зvйл чинь юу юм бэ. Шашин юм уу, шинжлэх ухаан юм уу. Энэ талаар тодорхой мэдээлэл өгөөч…

-Энэ бол шашин биш. Харин цоо шинэ шинжлэх ухаан юм. Гэхдээ хуучин уламжлалт шинжлэх ухаанаас өөр. Vvнийг тодруулахын тулд шинжлэх ухаан гэдэг ойлголтыг харцгаая. Шинжлэх ухаан гэдэг нь зөвхөн бодит юмс vзэгдлийн шинж чанарыг судалдаг. Тэгвэл шинж чанар гэдэг маань юу вэ гэдгийг хvмvvс мэд­дэггvй. Шинж чанарыг ойлгосны дараа мөн чанар гэдэг юмыг мэдэх хэрэгтэй. Шинж чанар нь аливаа юмс vзэгдлийн бодит чанарыг хэлнэ. Тэгвэл энэ орчлон­гийн бvх зvйлс шинж чанар болоод хоосон чанараас тогтдог. Энэ хоосон чанарыг судалдаг ухааныг сиэнергитек хэмээн нэрлээд байгаа юм. Шинжлэх ухаан бол юмс vзэгдлийн бодит чанарыг л судалж vvнийгээ батлан харуулдаг. Харин тэр бодит чанар нь цаг хугацаанаас хамааран байнга өөрчлөгдөн хувьсч байдаг. Энэ бvхнийг даган шинжлэх ухаан нь өчнөөн төчнөөн салбарлан хөгжсөн. Гэвч бодит ертөнцийг судлан шинжилдэг шинжлэх ухаан одоо vед мухардалд орж байна. Аливаа юмс vзэгдэл бодитойгоор оршин тогтнож байна гэдэг нь тvvнд энерги байж л тэр зvйл оршдог. Тэр энергийг нь судлан шинжилж чадахгvй байгаа. Нөгөө хоосон чанар гэдэг чинь энэ энерги юм. Vvнийг л судалдаг шинжлэх ухааныг сиэнер­гитек судлал гэдэг. Сиэнергитекийг судалс­наар шинжлэх ухааны тайлж чадахгvй олон зvйлд хариу өгч болно хэмээн vздэг. Энэ шинжлэх ухаан 1970 оноос дөнгөж хvлээн зөвшөөрөгдсөн.

Саяхан “Эрлийзийг хэрхэн таних вэ?” номыг ахин үзсэнээсээ үүдэн, эргэцүүлэл бодолд автлаа. Эл номонд “Эрлийзийн аюул занал”-ын талаар онцолж цохон үгүүлсэн байдаг нь, үндэсний үзэлтэн миний сэтгэлийг хэрхэн амар байлгахсан билээ. Зохиогчид нь цөмөөрөө л миний танил, найз нөхөд болохыг ч хэлэх үү. Хоёр нь нас барчихсан…
Өдгөөг хүртэл уншсан дуулснаа дүгнэн үзэхүл, Монголд “эрлийзийн фактор” үнэхээр бодтой байгаа нь тодорхой. Харин тэр факторыг хэрхэн үнэлж цэгнэх вэ, холбогдох ямар байр суурь, бодлого чиглэлтэй байвал зохих вэ гэдэг нь асуулт хэвээр.
Өнөөдөр эрлийз хүмүүс үүсэл гарлаа, бусад хүмүүс тэдний тухай мэдээлэх, хэлэлцэхийг хууль бус гэж үзэх нь холгүй, нууцалдаг хандлага зонхилж байна. Ардчилсан нийгэмд ийм байж болохгүй нь мэдээж. Бүх ард иргэдийн харилцан ойлголцол, нийгмээс үзүүлэх тэгш анхаарал халамж үгүйлэгдсээр байгаа юм.

Олон омог аймгийн хүмүүс чухам юу бодож хүсч байгааг олж мэдэхийг хичээгтүн. Юу хүсч байгааг нь мэдэхгүйгээр тэднийг дагуулан тэргүүлнэ гэж үгүй.

Өчигдөр их сууринд суумагц,
Өнөөдөр улсын хэргийг орхиж

Биеийн жаргалыг эрвээс энэ үедээ бол төрийн ёсонд харш, эцэс хойтдоо бол үр ач, залгамжлагч нарт муу суртлыг үлдээх гэмтэй.
Энэ дэлхийд хаа ч ямарваа үйлс зүтгэснийх нь бүтнэ. Алгуурласных нь алдагдана.
Аливаа хүмний биеийг эзлэх гэж бүү яар. Сэтгэлийг нь эзлэхийг яарагтун. Сэтгэлийг нь эзлэвээс бие нь хаа одох билээ.

Журнайн Нүрзэд: Хөх Монголын сор болсон Соркуктай цэцэн хатан

Судлаач миний бие хоёр жилийн өмнөөс Хөх Монголын сор болсон Соркуктай цэцэн хатны айлдвар болох Журнайн Нүрзэд агсны "Алтан дээд гэрээ" номыг судлах болсон юм. Монголын эзэнт гүрнийг цогцлоон байгуулсан Их эзэн Чингис хааны отгон хүү Толуй эзний гал голомтыг манасан Соркуктай цэцэн хатан өөрийн хуу Мөнхийг 1251 онд Их Монголын хаан ширээнд залах ёслол дээр "Хаантан минь одоо та яах ёстой билээ" гээд:

1. Нүүхүйн ухаанаар засаг барихыг мэдэх уу?
2. Наран мэт ээж, аадар мэт мохоож чадах уу?
З. Иргэн булхайн дурыг татаж Газар, Өтүгэ, Аадар, Наран, Хөх Монгол богд таван төгс эрдэнээр сууж сэрэх уу?

Баабар овогт Бат-Эрдэнийн Батбаяр танаа /Ирээдүй чам руу их буугаар буудна/
Тийм ээ, өнгөрсөн рүүгээ гар буугаар буудвал ирээдүй чам руу их буугаар буудна. Баабар та “Чингис хаан нь өнөөдрийн 10 дугаар ангийн хүүхдийн боловсролтой байж чадаагүй” гэжээ. Гэтэл Жавхарлал Неру, Жак Ширак болон дэлхийн бусад нэрд гарсан гэж хэлэгддэг улс төрч, гүн ухаантнууд “Чингис хааны тухай” юу гэж хэлснийг өгүүлье.

Тийм ээ, өнгөрсөн рүүгээ гар буугаар буудвал ирээдүй чам руу их буугаар буудна. Баабар та “Чингис хаан нь өнөөдрийн 10 дугаар ангийн хүүхдийн боловсролтой байж чадаагүй” гэжээ. Гэтэл Жавхарлал Неру, Жак Ширак болон дэлхийн бусад нэрд гарсан гэж хэлэгддэг улс төрч, гүн ухаантнууд “Чингис хааны тухай” юу гэж хэлснийг өгүүлье.

Газрын зураг дээрээс харвал Монгол Улсын хамгийн баруун захын хилийн дээр доор хоёр захад ижилхэн "Алтай" нэртэй засаг захиргааны нэгж байх бөгөөд нэг нь БНХАУ-д нөгөө нь ОХУ-д 1920-1945 оны хооронд бэлэглэсэн ч гэлтэй юу алдсан ч гэлтэй юу газар нутаг, хүн ард юм.

Одоогийн Алтай Улс нь 1922 оны 6-р сарын 1-с 1945 оныг хүртэл Алтай Крайгийн дотор "Ойрадын Өөртөө Засах Тойрог" гэж нэртэй байжээ.

Одоогоос 800 жилийн тэртээ эзэн Богд Чингис хаан Их Монгол Улсаа байгуулж, үндэсний босоо бичгийг төрийн бичиг болгон таалан соёрхохдоо "Босоо бичгийг хэзээ ч бүү халж, устга. Устгасан хүн ял зэмд унах ёстой" гэсэн санааг ийнхүү нэгэнтээ тунхаглажээ.
Гэтэл өнөөдөр нэгдсэн Монгол Монгол Улсынхаа 800 жилийн ойг тэмдэглэж, эзэн Чингис хааныхаа голомтыг сахиж буй Монгол Улс энэ гэрээсийг нь хэр биелүүлж байна вэ?
800 жилийн их ой хэмээн бүтэн жилийн турш сүр дуулиан болсон ч үндэснийхээ бичгийн талаар ганц ч үг ганхийсэнгүй.

Монголчууд яагаад босоо бичгээ халсан бэ. Феодалын үеийн хоцрогдсон бичиг, гадаад нэр томьёог тэмдэглэхэд хүндрэлтэй, бичлэг, дуудлага зөрүүтэй гэх мэт шалтаг нь тухайн үед үндэсний бичгээ халах шалтгаан болжээ. Энэ шалтгаан хангалтгүй юм. Учир нь бичлэг, дуудлага зөрүүтэй байх нь дэлхийн сонгодог хэлний дүр төрх аж. Тухайлбал, англи хэл л гэхэд мөн л ийм зөрүүтэй хэрнэ дэлхий нийтийн хэл болж байна.

Монгол Улсын төрийн соёрхолт зураач Ц.Энхжин

Даяар Монголын ариун голомтыг сахигчид бид хувь заяаныхаа том сорилтын өмнө тулгаран ирээд байна. Ашигт малтмалаа зүй зохистой ашиглаж, уул уурхайн салбараа зөв хөгжүүлснээр Монгол Улс баян чинээлэг орон болж чадах уу, эсвэл хамаг баялгаа алдаад өлсгөлөн гуйланчлал, өвчинд нэрвэгдсэн Африкийн хойноос орох уу? Эрүүл байгальтай, саруул ирээдүйтэй, баян тансаг эзэн орны эгнээнд шилжих үү, эсвэл өвөр хоорондоо алалдсан, бусдад шулуулсан, хишиг тусламж горьдсон боол улс болох уу? Эцэст нь Монгол Улс оршин тогтнох уу, эсвэл эс орших уу? 1990 оноос хойших 17 жилийн түүх биднийг ийм байдалд хүргэлээ. Өнөөдрийн Монгол өнгөн дээрээ агуу их эрх чөлөө тусгаар тогтнол, үнэн хэрэг дээрээ цаасан бар улс болжээ. Үүнд ардчилал, зах зээлийн эдийн засаг буруугүй. Харин өнгөрсөн 17 жилийн хугацаанд дөрвөн удаагийн сонгуулиар сонгогдсон ба сонгосон монголчууд бид өөрсдөө алдсан буруутай!

Хүн ба нийгмийн оюун сэтгэлгээний салбарт тухайн өгөгдсөн цаг үе болгоны ил далд ноёлсон төсөөлөл, үзэл санаа, суртал номлол бодитой оршин байх жамтай. Үүнийг парадигм гэнэ. Парадигм нь үе үе солигдож байх боловч нэгд, харьцангуй тогтвортой, хоёрт, хуучин парадигм нэгэн цагт дээд төвшинд дахин гарч ирэх диалектик үйлчилж байдаг.

Энэ ойлголтын тухай илүү ихийг мэдэхийг хүсвэл Ч.Эрдэнэ гуайн “Их гурвалжин” гэдэг номыг уншихыг танд зөвлөе.
Ухаант хүмүүн буюу Хомо Сапиенс төрөлтөн бий болсон цагаас сэтгэлгээний бүтэц үүссэн бөгөөд энэ ертөнцийн загвар жишиг, хүмүүний оюун ухаанд зэрэгцэн орших болсон гэж ойлгож болно.
Сэтгэлгээний бүтэц нь бүтцийн онолын хувьд хосолмол шинжийг агуулах бөгөөд үлгэр, домог зүйд тод туссан байх ба айдас мухардалтай зэрэгцэн, аз жаргалын мөрөөдөл, амар сайхандаа жаргажээ гэсэн ноёлсон төсөөлөл давамгайлж байдаг нь заяаных юм. Харин нийгмийн сэтгэлгээний бүтцэд байгалийн зүй тогтол, бүтцийн хувьсал, хүмүүний танин мэдэхүйн нээлт, тухайн цаг үеийн ноёлсон төсөөллийн хувьсал нөлөөлж фазын хувьслыг бий болгодог. Тухайн нийгмийн далд орших төсөөлөл ноёлон, ил гарч ирэхийг хувьсгал гэж хэлж болно.
1911 оныг эрх чөлөөний хөдөлгөөн, 1921 оны ардын хувьсгал, 1990 оны Ардчилсан хувьсгалууд нь тухайн нийгмийн далд ноёлсон төсөөллийн ялалтууд юм.